Ang preterition ay ang tuluyang pagkakaligta sa isang compulsory heir sa direktang linya — hindi lang siya nabigyan, kundi hindi man lang siya nabanggit sa will. Ang epekto ay malubha: binubura nito ang pagtatalaga ng mga heirs sa testamento, at ang estate ay hinahati na parang walang will, maliban sa mga legacy at devise na hindi lumalampas sa free portion.
Malaking pagkakaiba sa batas ang “binigyan ng kaunti” at “hindi man lang binanggit.” Ang una ay problema lang sa dami at nareremedyuhan sa pamamagitan ng pagdaragdag. Ang pangalawa ay tinatawag na preterition, at ang epekto nito ay puwedeng buwagin ang buong plano ng testator.
Kailan Nangyayari ang Preterition
Tatlong sangkap ang kailangan:
- Compulsory heir sa direktang linya — anak, apo, o magulang; hindi kasama dito ang naiwang asawa;
- Buhay siya nang mamatay ang testator o kaya ay may karapatan siyang pumalit; at
- Wala siya sa will — hindi binanggit, hindi binigyan, at hindi rin naman tahasang na-disinherit.
Ang klasikong halimbawa ay ang anak na isinilang pagkatapos gawin ang will, o ang anak sa labas na hindi alam ng ibang pamilya. Nangyayari rin ito kapag inakala ng testator na patay na ang isang anak.
Ang Epekto: Binubura ang Institution of Heirs
Kapag napatunayan ang preterition, hindi lang binabawasan ang parte ng ibang heirs. Binubura ang pagtatalaga ng mga heirs sa will, at ang bahaging iyon ng estate ay hinahati ayon sa intestate succession — parang walang testamento.
Hindi lahat ay nasasayang. Ang mga tiyak na regalo sa will — ang legacy (pera o personal na ari-arian) at ang devise (real property) — ay nananatili, basta hindi lumalampas sa free portion. Nananatili rin ang mga probisyon gaya ng pagtatalaga ng executor at ang pagkilala sa isang anak.
Ano ang Gagawin Kung Ikaw ang Naiwan
Kung nakita mong wala ka sa will ng iyong magulang, ilahad ang iyong claim sa probate proceeding. Doon dinidinig ang bisa ng will, at doon mo isusulong na may preterition. Ipakita ang iyong birth certificate at anumang dokumentong nagpapatunay ng iyong filiation. Huwag hintaying maipamahagi na ang ari-arian bago ka kumilos.
Paano Ito Maiiwasan ng Testator
Ang solusyon ay nakakagulat na simple: banggitin ang lahat. Kahit hindi mo bibigyan ng higit sa legitime ang isang anak, isulat ang kanyang buong pangalan sa will at tukuyin kung ano ang kanyang matatanggap. Ang isang pangungusap ang pagitan ng isang testamentong nananatili at ng isang testamentong nabubura ang pagtatalaga ng heirs.
Isama rin ang mga sumusunod bilang pananggalang: isang probisyong tumutukoy sa mga anak na isisilang pa pagkatapos ng will, isang malinaw na pahayag kung may anak ka sa labas, at isang pangakong susuriin ang dokumento tuwing may bagong kapanganakan o kamatayan sa pamilya. Ang pana-panahong pagsusuri ng will ang pinakamurang paraan ng pag-iwas sa preterition, dahil ang pinakamadalas na sanhi nito ay hindi masamang hangarin kundi simpleng hindi pag-update.
Praktikal na Payo
- Kung gagawa ka ng will, banggitin ang lahat ng anak mo kahit hindi mo sila bibigyan ng higit sa legitime;
- I-update ang will tuwing may bagong anak o apo — ito ang pinakamadalas na sanhi ng preterition;
- Kung may anak sa labas, mas mabuting harapin ito sa will kaysa iwan ang pamilya sa gulo;
- Kung ikaw ang naiwan, kumilos habang nakabinbin pa ang probate — mas malinis at mas mura kaysa aksyon pagkatapos maipamahagi ang ari-arian.
Frequently Asked Questions
Preterition ba kapag hindi binanggit ang asawa sa will? Hindi. Ang preterition ay tumutukoy lamang sa compulsory heirs sa direktang linya gaya ng anak at magulang. Ang asawang naiwan ay may remedyong humingi ng kanyang legitime.
Mababaliwala ba ang buong will dahil sa preterition? Hindi lahat. Binubura ang pagtatalaga ng heirs, pero nananatili ang mga tiyak na regalo o legacy at devise hangga't hindi lumalampas sa free portion, at nananatili rin ang ibang probisyon.
Paano kung binigyan ng kaunti ang anak, hindi lang naman siya nakalimutan? Hindi iyon preterition. Ang remedyo ay aksyon para punan ang kulang sa legitime, at hindi nabubura ang pagtatalaga ng mga heirs.
Sino ang dapat mag-raise ng preterition? Ang naiwang compulsory heir mismo, o ang kanyang tagapagmana kung patay na siya. Ginagawa ito sa probate proceeding kung saan hinihiling ang pag-apruba ng will.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung wala ka sa huling habilin ng iyong magulang, matutulungan ka naming suriin kung preterition ito at kung ano ang tamang ihain. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.