May mga uri ng paputok na ipinagbabawal nang tuluyan dahil sa lakas ng pagsabog, at may mga pinapayagan lamang sa may permit at sa itinakdang lugar. Ang paggawa, pagbebenta, at pagpapasabog ng ipinagbabawal na paputok ay may parusa, at may hiwalay na pananagutan kapag may nasaktan — kriminal at sibil.
Taun-taon, ang parehong tanong: ano ba talaga ang bawal, at sino ang mananagot kapag may nawalan ng daliri? Narito ang praktikal na sagot.
Ang Balangkas ng Regulasyon
Ang paputok sa Pilipinas ay ipinagbabawal o pinapayagan batay sa tatlong antas:
- Ang pambansang batas at regulasyon sa pagmamanupaktura, pagbebenta, at paggamit — may listahan ng mga ipinagbabawal na uri dahil sa sobrang lakas;
- Ang ordinansa ng lungsod o bayan — maraming lokalidad ang may sariling “community fireworks display” lamang; at
- Ang permit ng PNP-FEO at ng local government para sa nagbebenta at nagpapasabog.
Ang praktikal na patakaran: kung wala itong tatak, walang permit ang nagbebenta, o gawang bahay ito, ipagpalagay mong bawal.
Sino ang Mananagot
- Ang gumawa at nagbenta ng ipinagbabawal na paputok — pinakamabigat;
- Ang nagpasabog nito, lalo na sa lugar na bawal;
- Ang magulang kung menor de edad ang nagpaputok — may pananagutang sibil sila sa pinsala; at
- Ang may-ari ng lugar kung siya ang nag-organisa ng display nang walang permit.
Kapag May Nasaktan
Kapag may nasugatan o namatay, hindi na ito usapin ng multa lamang:
- May kasong reckless imprudence resulting in physical injuries o homicide;
- May pananagutang sibil para sa gastos sa ospital, nawalang kita, at moral damages; at
- Kung menor de edad ang gumawa, ang magulang ang karaniwang panagutin sa danyos.
Ano ang Gagawin Kung Nasaktan Ka
- Pumunta agad sa ospital at kumuha ng medical certificate na nakasaad ang tagal ng paggaling;
- Mag-blotter sa barangay o pulisya sa parehong araw;
- Kumuha ng litrato ng lugar, ng natirang paputok, at ng mga saksi; at
- Huwag pumirma ng waiver kapalit ng maliit na tulong-pinansyal bago malaman ang totoong gastos sa paggamot.
Frequently Asked Questions
Bawal ba ang lahat ng paputok? Hindi lahat. May mga pinapayagang uri na binebenta ng may permit at ginagamit sa itinakdang lugar. Ang mga sobrang lakas at gawang-bahay na paputok ay ipinagbabawal, at may mga lungsod na may mas mahigpit na ordinansa.
Nasugatan ang anak ko sa paputok ng kapitbahay. May kaso ba? Oo. Maaaring reckless imprudence resulting in physical injuries, at may hiwalay na paniningil ng danyos para sa gastos sa ospital. Kung menor de edad ang nagpaputok, ang magulang ang karaniwang panagutin sa sibil.
Nagbebenta ako ng paputok. Ano ang kailangan ko? Kailangan ng permit mula sa PNP-FEO at ng business permit sa lokal na pamahalaan, at ipinagbabawal ang pagbebenta ng mga uri na wala sa pinapayagang listahan.
Nahuli akong may dalang paputok. Ano ang mangyayari? Depende sa uri at sa ordinansa ng lugar. Karaniwan itong nagreresulta sa kumpiskasyon at multa, pero mas mabigat kung ipinagbabawal na uri o kung malaking dami ang dala mo.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may nasaktan sa pamilya ninyo dahil sa paputok, may kriminal at sibil na remedyo kayo. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.