Ang parte niya ay hindi nawawala at hindi napupunta sa kanyang mga kapatid. Sa sandali ng kamatayan ng unang namatay, nakuha na niya ang kanyang karapatan sa mana, kaya kapag namatay siya bago ang paghahati, ang parteng iyon ay pumapasok sa kanyang sariling estate at napupunta sa kanyang sariling mga tagapagmana. Ibig sabihin, dalawang estate ang aayusin, at may hiwalay na estate tax return ang bawat isa.
Karaniwan ito kapag matagal na nakatengga ang settlement: namatay na rin ang isa sa magkakapatid bago pa nagawa ang papel. Ang tanong ay kung kanino mapupunta ang parte niya.
Nakuha Na Niya ang Karapatan
Sa ating batas, ang karapatan sa mana ay nakukuha sa mismong sandali ng kamatayan ng namatay, hindi sa araw ng pagpirma ng papel. Kaya ang kapatid na namatay pagkatapos ng magulang ay nakakuha na ng kanyang parte kahit hindi pa naitatala sa titulo. Ang parteng iyon ay bahagi na ng kanyang sariling ari-arian.
Iba Ito sa Representasyon
- Kung nauna ang anak kaysa magulang, ang mga apo ay pumapasok sa pamamagitan ng representasyon;
- Kung sumunod ang anak, ang parte niya ay dumadaan muna sa kanyang sariling estate; at
- Malaki ang pagkakaiba ng dalawa sa kung sino ang tatanggap — sa ikalawa, kasama ang kanyang asawa.
Dalawang Estate, Dalawang Return
Ang praktikal na bunga: may dalawang settlement na dapat ayusin at dalawang estate tax return na dapat ihain. Ang una ay para sa magulang, at ang ikalawa ay para sa kapatid na namatay. Kapag matagal na ang pagkaantala, tumataas ang interes at multa sa dalawa, kaya kailangan ng maayos na pagkakasunod-sunod.
Praktikal na Payo
- Gumawa ng timeline ng mga kamatayan — ito ang unang tinitingnan ng abogado at ng BIR;
- Ipunin ang PSA death certificate ng lahat ng namatay na kasangkot;
- Ipasama ang asawa at mga anak ng namatay na kapatid sa lahat ng pag-uusap — sila na ngayon ang may parte; at
- Huwag pipirma ng kasunduang hinahati lang sa mga natitirang kapatid.
Frequently Asked Questions
Napupunta ba sa amin na magkakapatid ang parte ng namatay naming kapatid? Hindi. Ang parte niya ay pumapasok sa kanyang sariling estate at napupunta sa kanyang asawa at mga anak.
Kailangan ba talaga ng dalawang estate tax return? Oo, dahil dalawang magkahiwalay na estate ang naganap. Kumonsulta sa BIR o sa abogado para sa tamang pagkakasunod-sunod.
Ano ang mangyayari kung wala siyang asawa at anak? Susundin ang panuntunan ng mana sa kanyang sariling estate, na maaaring humantong sa kanyang mga magulang o kapatid.
Mas mahal ba ang buwis dahil dalawang beses? May hiwalay na kompyutasyon ang bawat estate. May mga panuntunan naman sa buwis para sa magkasunod na paglipat, kaya mahalagang kumonsulta.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may namatay nang kapatid habang hindi pa hati ang mana, matutulungan ka naming ayusin ang dalawang estate nang tama. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.