Ang mga ID ng namatay ay hindi dapat basta itago sa drawer o itapon. Ang pasaporte ay maaaring ihain sa DFA para makansela at madalas na ibinabalik na kanselado bilang alaala. Ang mga rekord sa SSS, GSIS, PhilHealth, Pag-IBIG, at BIR ay dapat abisuhan para maayos ang benepisyo at mahinto ang mga singil. Ang layunin ng lahat ng ito ay iwasan ang paggamit ng pagkakakilanlan niya sa panloloko.
Sa gitna ng lungkot at ng maraming aasikasuhin, ang pinakanakakalimutan ay ang maliliit na kard sa pitaka. Pero dito madalas nagsisimula ang problema makalipas ang ilang buwan.
Bakit Kailangang Ayusin
Ang mga ID ay ginagamit sa pagbubukas ng account, sa pag-utang, at sa pagpirma ng kasunduan. Kapag naligaw ang mga ito, may panganib ng panggagaya at panloloko gamit ang pangalan ng namatay, at ang gulo nito ay bubukas sa estate at sa pamilya. May mga ahensiya ring patuloy na naniningil o naghihintay ng filing hangga't hindi nila alam ang pagkamatay.
Ang Listahan ng Dapat Abisuhan
- DFA — para sa pagkansela ng pasaporte; karaniwang ibinabalik ito nang kanselado kung hihilingin;
- LTO — para sa driver's license at para sa paglilipat ng rehistro ng sasakyan;
- SSS, GSIS, PhilHealth, at Pag-IBIG — para sa mga benepisyo at para tumigil ang kontribusyon;
- BIR — para sa huling return at para sa TIN ng estate; at
- Bangko, insurance, at kompanya na may account sa pangalan niya.
Mag-ingat sa Pekeng Paggamit
Huwag ipahiram, huwag ipabenta, at huwag gamitin ang ID ng namatay sa anumang transaksyon — kahit maliit at kahit para lang sa diskuwento. Ang paggamit ng pagkakakilanlan ng ibang tao ay may kaakibat na pananagutan. Kung may nakikita kayong transaksyong nagpapatuloy sa pangalan niya, magpadala agad ng nakasulat na abiso at humingi ng imbestigasyon.
Praktikal na Payo
- Kumuha ng maraming kopya ng PSA death certificate — halos lahat ng ahensiya ay hihingi nito;
- Gumawa ng talaan kung kanino na kayo nakapag-abiso at kailan;
- Itago ang mga ID sa isang ligtas na lugar hanggang sa maayos ang lahat ng claim; at
- Huwag muna itapon ang lumang ID bago matapos ang settlement — minsan ito ang tanging patunay ng pirma niya.
Frequently Asked Questions
Kailangan bang isuko ang pasaporte ng namatay? Maaari itong ihain sa DFA para makansela. Karaniwan itong ibinabalik na kanselado kung hihilingin ng pamilya bilang alaala.
Ano ang mangyayari kung hindi namin aabisuhan ang SSS o Pag-IBIG? Puwedeng maantala ang benepisyo at puwedeng magpatuloy ang mga singil o kontribusyon. Mas maaga ang abiso, mas malinis ang record.
May kailangan bang gawin sa voter's record? Ang mga listahan ng namatay ay ipinapasa sa COMELEC para sa pag-aalis sa rehistro. Puwede ring magsumite ang pamilya ng kopya ng death certificate.
Delikado bang itapon ang mga ID niya? Oo, dahil puwede itong mapulot at magamit sa panloloko. Mas ligtas ang pormal na pagsuko o ang maayos na pagtatago.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung hindi ninyo alam kung saan magsisimula sa mga papeles pagkamatay ng inyong kaanak, matutulungan ka naming gumawa ng maayos na checklist. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.