Hindi mo basta puwedeng putulin ang buong puno ng kapitbahay. Ang sinasabi ng Civil Code: kung ang mga sanga ay umaabot sa iyong lote, may karapatan kang HUMILING sa kapitbahay na putulin ang bahaging nakalawit sa iyong ari-arian; kung ugat naman ang tumagos sa lupa mo, ikaw mismo ang puwedeng magputol nito sa loob lang ng iyong lote. Kung ayaw makipag-ayos ng kapitbahay, ang tamang unang hakbang ay reklamo sa barangay para sa conciliation, hindi ang sariling gunting o itak.
Karaniwang problema ito sa mga siksikang subdivision at sa mga bahay na magkadikit ang bakod: lumalaki ang mangga o acacia ng kapitbahay, tumatabing sa bubong mo, nalalaglag ang dahon sa kanal mo, at natatakot ka na baka may masira kapag may bagyo. Ang tanong: puwede mo bang putulin?
Ang Batayang Panuntunan sa Civil Code
Hindi pareho ang tuntunin sa sanga at sa ugat. Ganito ang pagkakaiba:
- Sanga na nakalawit sa lote mo — may karapatan kang hilingin na putulin ito hanggang sa bahaging umaabot sa iyong ari-arian. Ang karapatan mo ay humingi, hindi ang basta pumutol;
- Ugat na tumagos sa lupa mo — ito ay puwede mong putulin nang ikaw mismo, pero sa loob lang ng iyong lote; at
- Bunga na nalaglag sa lote mo — sa ilalim ng Civil Code, ang bungang natural na nahulog sa katabing lupa ay itinuturing na sa may-ari ng lupang kinahulugan. Iba ito kung ikaw mismo ang umakyat at pumitas sa puno ng kapitbahay.
Ang punto ng batas: pinoprotektahan ka nito laban sa panghihimasok ng ari-arian ng iba, pero hindi ka nito binibigyan ng lisensyang manira.
Bakit Mapanganib ang Basta Pumutol
Ang puno ay ari-arian ng kapitbahay. Kung basta mo itong puputulin, ikaw pa ang puwedeng managot — sa danyos sa ilalim ng batas sa quasi-delict, at posibleng sa malicious mischief kung sinadya at may masamang hangarin. Mas malala kung protektadong species ang puno o kung nasa daanan ito ng publiko: may mga lokal na ordinansa at panuntunan ng DENR na nag-aatas ng permit bago putulin ang ilang uri ng puno, kahit nasa pribadong lote.
Ang Tamang Hakbang
Simulan sa usapan, tapusin sa papel. Ganito ang praktikal na daan:
- Makipag-usap muna nang maayos — kadalasan pumapayag naman ang kapitbahay kung nakikita niya ang panganib sa bubong mo;
- Sumulat ng maikling liham — petsahan, ilarawan ang problema, at humiling ng partikular na aksyon sa loob ng makatwirang panahon. Ito ang magiging ebidensya mo;
- Magsumbong sa barangay — ang alitan ng magkapitbahay sa iisang lungsod o bayan ay karaniwang kailangang dumaan muna sa Katarungang Pambarangay sa ilalim ng RA 7160 bago tumakbo sa korte; at
- Kung mapanganib na talaga — ipa-blotter at ipaalam sa city o municipal engineer o sa disaster office, lalo na kung nakasandal na ang sanga sa poste ng kuryente.
Kung May Nasira Na
Kung bumagsak ang sanga at may nawasak sa bahay mo, may hiwalay kang claim para sa pinsala. Sa ilalim ng Art. 2176 ng Civil Code, mananagot sa danyos ang sinumang nagdulot ng pinsala sa iba dahil sa kapabayaan. Mas malakas ang posisyon mo kung mapapatunayan mong binalaan mo na siya noon at hindi siya kumilos. Kaya napakahalaga ng liham at ng barangay record: iyon ang nagpapakita na ang pinsala ay hindi lang aksidente kundi bunga ng pagwawalang-bahala.
Praktikal na Payo
- Kumuha ng litrato na may petsa — bago at pagkatapos ng bagyo;
- Itago ang kopya ng liham at ang resibo ng anumang pagpapaayos;
- Kung magbabayad ka muna ng arborist para putulin, kunin ang nakasulat na pahintulot ng kapitbahay bago simulan; at
- Huwag ipagpaliban — mas mahirap patunayan ang kapabayaan kapag matagal ka nang tahimik.
Frequently Asked Questions
Puwede ko bang putulin ang sanga ng puno ng kapitbahay na nakalawit sa bakuran ko? Ang karapatan mong ibinibigay ng Civil Code ay humiling sa kapitbahay na putulin ang bahaging nakalawit sa lote mo. Hindi ito awtomatikong pahintulot na ikaw mismo ang pumutol. Kung ugat naman ang tumagos sa lupa mo, puwede mo iyong putulin sa loob ng sarili mong lote.
Kanino ang bungang nahulog sa lote ko? Ang bungang natural na nalaglag sa katabing lupa ay itinuturing na sa may-ari ng lupang kinahulugan. Pero hindi ito lisensya na akyatin o pitasin mo ang puno sa loob ng lote ng kapitbahay.
Kailangan ba talagang dumaan sa barangay? Oo, karaniwan. Ang alitan sa pagitan ng magkapitbahay na parehong nakatira sa iisang lungsod o bayan ay dapat munang dumaan sa Katarungang Pambarangay. Kung walang kasunduan, bibigyan ka ng Certificate to File Action bago ka makapunta sa korte.
Paano kung tumama sa bahay ko ang bumagsak na sanga? Puwede kang humingi ng bayad sa pinsala. Mas malakas ang claim mo kung may ebidensya kang binalaan mo na ang kapitbahay tungkol sa nakasabit na sanga at hindi siya kumilos.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung matagal nang hindi nauubusan ng gulo ang lote mo dahil sa ari-arian ng kapitbahay, matutulungan ka naming ihanda ang tamang liham at ang reklamo sa barangay. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.