Hindi ito kayang ipasya ng Local Civil Registrar. Ang tanggapan ay nagtatala lamang — hindi ito humahatol kung sino ang tunay na ama. Isang pangalan lamang ang maaaring lumitaw sa talaan, kaya kapag may dalawang nag-aangkin, ang tamang daan ay kaso sa korte para itatag o kuwestiyunin ang filiation, kung saan tinatanggap ang ebidensyang siyentipiko tulad ng DNA testing.
Mabigat ang sitwasyong ito para sa lahat, lalo na sa bata. Ang mahalagang malaman ay ito: may malinaw na daan ang batas, at hindi ito nalulutas sa counter ng city hall.
Bakit Hindi Ito Gawain ng LCR
Ang trabaho ng civil registrar ay itala ang mga pangyayari batay sa mga dokumentong isinusumite sa kanya. Wala siyang kapangyarihang tumimbang ng magkasalungat na pag-aangkin, tumawag ng saksi, o mag-utos ng pagsusuri. Kapag may pinagtatalunan, iyon ay tungkulin ng hukuman.
Ang Karaniwang Sitwasyon
- May pumirma na sa birth certificate at may pangalawang lalaking nag-aangkin — kailangang kuwestiyunin ang naunang entry sa korte;
- Kasal ang ina sa isang lalaki at ibang lalaki ang nag-aangkin — may presumption ang batas na kailangang harapin sa tamang proseso; at
- Blangko ang entry at dalawa ang nag-aangkin — hindi maaaring pumili ang LCR, kaya sa korte ito.
Ang Ebidensyang Tinitingnan
Ang DNA testing ay tinatanggap na ng mga korte sa Pilipinas at ito ang pinakamalinaw na ebidensya sa ganitong usapin. Sinusuportahan ito ng ibang ebidensya: mga mensahe at sulat, mga resibo ng suporta, mga larawan, at salaysay ng mga saksi. Ang panahon ng pagsasama ng ina at ng bawat lalaki ay isa ring bagay na sinusuri.
Ang DNA Testing at ang Kapakanan ng Bata
Kinikilala ng ating mga korte ang ebidensyang siyentipiko sa mga usapin ng pagiging ama, pero may kondisyon ang paraan ng pagkuha nito. Ang pagsusuring binili nang pribado at ipinadala sa koreo ay madaling kuwestiyunin: paano mapapatunayan na ang sample ay galing nga sa mga taong iyon?
Kaya ang mas malakas ay ang pagsusuring iniutos ng korte o isinagawa sa isang kinikilalang laboratoryo na may malinaw na tala kung sino ang kumuha ng sample, kailan, at paano ito nadala. Ito ang tinatawag na maayos na pagbabantay sa sample, at ito ang nagpapatibay sa resulta laban sa anumang pagtutol.
Bago magpasuri nang kusa, kumonsulta. May mga sitwasyong ang resulta ay hindi na kayang bawiin at makakaapekto sa mga bagay na hindi mo inaasahan — sa mana, sa suporta, at sa mga umiiral nang talaan. Mas mabuting alam mo ang lahat ng bunga bago pa ang unang hakbang.
Sa lahat ng usaping ganito, ang pamantayan ay ang kapakanan ng bata, hindi ang tagumpay ng magulang. Ang kanyang karapatan sa pagkakakilanlan, sa sustento at sa mana ang tunay na nakataya, at ito ang dapat maging batayan ng bawat desisyong gagawin ng mga matatanda sa paligid niya.
Praktikal na Payo
- Huwag magrehistro ng bagong talaan para lamang palitan ang pangalan ng ama — ang dobleng rehistro ay bagong problema;
- Kumonsulta bago pumirma ng anumang affidavit ng pagkilala;
- Ilayo ang bata sa alitan habang isinasaayos ang usapin.
Frequently Asked Questions
Puwede bang basta palitan ang pangalan ng ama sa LCR? Hindi. Ang pagbabago sa filiation ay hindi clerical error. Kailangan itong dumaan sa korte kung saan mapakikinggan ang lahat ng may interes.
Puwede bang pilitin ang DNA test? May kapangyarihan ang korte na mag-utos ng pagsusuri sa naaangkop na kaso. Sa labas ng korte, kusang-loob lamang ito.
Ano ang mangyayari sa apelyido ng bata habang wala pang desisyon? Nananatili ang kasalukuyang entry hangga't walang pinal na utos. Ito ang isa sa dahilan kung bakit mahalagang maging maingat sa unang pagrehistro.
Sino ang dapat maghain ng kaso? Maaaring ang ina para sa menor de edad na anak, ang bata mismo kapag may sapat nang gulang, o ang lalaking naghahangad na kilalanin ang pagiging ama.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may pinagtatalunang pagiging ama sa pamilya ninyo, matutulungan namin kayong ihanda ang tamang kaso at ebidensya. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com.