Walang espesyal na batas sa franchise sa Pilipinas, kaya ang kontrata ang batas ninyo. Bago magbayad, tiyakin: rehistrado ba talaga ang trademark sa pangalan ng franchisor, eksklusibo ba ang teritoryo mo, magkano ang royalty at advertising fee, obligado ka bang bumili sa kanila lamang, at ano ang mangyayari sa renewal at sa pag-alis mo.
Ang franchise ay pagbili ng sistema at ng pangalan — hindi ng garantiyang kita. Ang pagkakaiba ng magandang deal at ng malaking sayang ay nasa mga clause na madalas hindi binabasa.
Suriin Muna ang Franchisor
- Rehistrado ba ang trademark sa IPOPHL at nasa pangalan ba talaga ng franchisor? Kung hindi, wala silang maibibigay sa iyong karapatan;
- Ilan ang branch na company-owned at ilan ang franchised, at ilan ang nagsara sa nakaraang tatlong taon;
- Kausapin ang kasalukuyang franchisee — hindi lang ang ipinakikilala nila sa iyo;
- Financial statements at rehistro sa SEC; at
- May kaso ba silang nakabinbin laban sa kanila?
Ang Pera
- Franchise fee — isang beses lang ba, at ano ang saklaw nito;
- Royalty — porsiyento ba ng gross sales o fixed. Ang porsiyento sa gross ay sinisingil kahit lugi ka;
- Advertising fund — magkano, at may pananagutan ba silang mag-ulat kung saan ito napunta;
- Renovation at re-imaging — may probisyon bang maaari kang pagastusin ng bagong disenyo tuwing ilang taon; at
- Ang tunay na kabuuang puhunan — kasama ang lease, deposito, equipment, at working capital.
Ang Mga Clause na Bantayan
- Teritoryo — eksklusibo ba, at gaano kalawak? Ang walang exclusivity ay nangangahulugang maaaring magbukas sila ng katabi mo;
- Tied purchase — obligado ka bang bumili ng lahat sa kanila, at may cap ba sa presyo nila;
- Termino at renewal — ilang taon, at awtomatiko bang mare-renew o may bagong fee;
- Pagwawakas — anong batayan, at may palugit ba para maitama ang paglabag;
- Non-compete pagkatapos — gaano katagal at gaano kalawak; at
- Transfer — puwede mo bang ibenta ang franchise mo, at magkano ang transfer fee.
Dahil ang franchise ay nagsasangkot ng lisensya ng marka at ng teknolohiya, may mga probisyong ipinagbabawal sa technology transfer arrangement sa ilalim ng Intellectual Property Code (RA 8293). Sulit itong ipasuri.
Ang Tunay na Puhunan sa Franchise
Ang franchise fee ay bahagi lamang ng gastos. Bago ka magdesisyon, ilista ang buong pangangailangan ng pera:
- Franchise fee at ang security deposit sa franchisor;
- Renta, ang advance, at ang deposito sa lugar — madalas na ilang buwan;
- Renovation at kagamitan ayon sa pamantayan nila;
- Unang imbentaryo at ang buwanang minimum na bilihin;
- Permit, buwis, at insurance; at
- Working capital para sa unang anim na buwan na maaaring lugi pa.
Pagkatapos, i-compute ang break-even gamit ang totoong renta sa lugar mo at ang konserbatibong benta. Kung kailangan mong asahan ang pinakamagandang senaryo para tumakbo ang numero, hindi pa ito handa.
Praktikal na Payo
- Huwag magbayad ng reservation fee bago mo makita ang buong kontrata;
- Hilingin ang kopya ng operations manual at ng supply price list;
- Bisitahin ang tatlong branch sa magkakaibang lugar at magmasid ng buong araw;
- Kalkulahin ang break-even gamit ang totoong renta sa lugar mo, hindi ang halimbawa nila; at
- Ipasuri ang kontrata bago pumirma — maliit ang gastos kumpara sa franchise fee.
Frequently Asked Questions
May batas ba sa franchise sa Pilipinas? Walang espesyal na batas na sumasaklaw dito. Ang kontrata, ang Civil Code, at ang Intellectual Property Code ang batayan, kaya napakahalaga ng nakasulat na kasunduan.
Refundable ba ang franchise fee? Karaniwang hindi, maliban kung nakasaad sa kontrata o kung may panloloko sa mga representasyon nila. Kaya huwag magbayad bago basahin ang buong kasunduan.
Kailangan bang eksklusibo ang teritoryo ko? Hindi ito hinihingi ng batas, ngunit napakahalaga nito sa praktika. Kung walang exclusivity, maaari silang magbukas malapit sa iyo.
Puwede ko bang ibenta ang franchise ko? Depende sa transfer clause. Karaniwang kailangan ng pahintulot ng franchisor at may transfer fee. Suriin ito bago pumirma.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may franchise agreement kang pipirmahan, matutulungan ka naming suriin ang mga clause bago mo ilabas ang puhunan. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.