Ang certiorari ay ang espesyal na remedyo kung saan hinihiling mo sa mas mataas na korte na suriin ang kilos ng mababang korte o ng isang tanggapan dahil sa lubhang pang-aabuso ng kapangyarihan. Iba ito sa apela: hindi nito tinitingnan kung tama ba ang pagtimbang ng ebidensya, kundi kung lumampas ba o nag-abuso ba ang korte sa kapangyarihan nito. Ginagamit ito kapag walang ibang sapat na remedyo. May maikling panahon ito mula sa pagtanggap ng pasya, kaya kailangan ng mabilis na aksyon.
Ito ang isa sa pinakamaling naiintindihang remedyo. Karaniwan itong tinatawag na ikalawang apela — hindi ito iyon.
Ang Pangunahing Pagkakaiba sa Apela
- Ang apela ay tumitingin kung tama ba ang naging pasya batay sa ebidensya at sa batas;
- Ang certiorari ay tumitingin kung ang korte ay lumampas sa kapangyarihan nito o nag-abuso nang lubha;
- Hindi ito pamalit sa apela — kapag may apela kang puwedeng gamitin, iyon ang dapat mong gamitin;
- Mas makitid — hindi sapat ang simpleng pagkakamali sa paghusga; at
- Mas mabilis ang deadline — may maikling panahon mula sa pagtanggap ng pasya.
Ano ang Lubhang Pang-aabuso
Ang pamantayan ay mataas. Hindi sapat na sabihing mali ang hukom. Ang hinahanap ay pasyang ginawa nang basta na lang, nang padalos-dalos, o sa paraang katumbas ng pagtangging gawin ang tungkulin. Halimbawa nito ang pagkilos na wala namang kapangyarihan ang korte, o ang pagbibigay ng pasya nang hindi binigyan ng pagkakataong marinig ang isang panig.
Kailan Ito Karaniwang Ginagamit
- Kapag may inilabas na order na hindi puwedeng iapela agad pero malaki ang pinsala nito;
- Kapag tinanggihan ka ng pagkakataong magpresenta ng ebidensya;
- Kapag kumilos ang korte o ang tanggapan sa usaping wala sa kapangyarihan nito; at
- Kapag may pasyang lubhang salungat sa malinaw na tuntunin at walang ibang remedyo.
Ang Hindi Nito Ginagawa
Hindi nito muling tinitimbang ang testimonya at ang dokumento. Hindi ito pangalawang pagkakataon na ipaliwanag ang panig mo. Kaya ang petisyong nagrereklamo lang na mali ang naging pagtingin sa ebidensya ay karaniwang ibinabasura.
Ang Panahon at ang Paghahanda
Maikli ang panahon mula sa pagtanggap ng pasya o ng pagbasura ng motion for reconsideration. Kailangan ding karaniwang naunang maghain ka ng motion for reconsideration bago ka pumunta sa certiorari, maliban sa ilang eksepsyon. Teknikal ang pormat ng petisyon at maraming ibinabasura dahil sa kulang na dokumento o sertipikasyon.
Praktikal na Payo
- Itala agad ang petsa ng pagtanggap ng anumang order na sa tingin mo ay malubha;
- Maghain muna ng motion for reconsideration maliban kung sinabi ng abogado mo na hindi na kailangan;
- Ipunin ang sertipikadong kopya ng lahat ng nauugnay na order;
- Huwag gamitin ang certiorari bilang pamalit sa apelang nalampasan mo — ibinabasura ito; at
- Ito ay remedyong nangangailangan ng abogado; napakateknikal ng pormat.
Frequently Asked Questions
Pareho ba ang certiorari at apela? Hindi. Ang apela ay tumitingin kung tama ang pasya batay sa ebidensya. Ang certiorari ay tumitingin kung lumampas o nag-abuso ang korte sa kapangyarihan nito.
Puwede bang gamitin ang certiorari kung nalampasan ko ang apela? Karaniwang hindi. Ibinabasura ang certiorari na ginagamit bilang pamalit sa apelang nalampasan. Iba ang layunin ng dalawa.
Ano ang lubhang pang-aabuso ng kapangyarihan? Ang pasyang ginawa nang basta na lang o padalos-dalos, o ang pagkilos na katumbas ng pagtangging gawin ang tungkulin. Hindi sapat ang simpleng pagkakamali sa paghusga.
Kailangan ba muna ng motion for reconsideration? Karaniwang oo, bago pumunta sa certiorari, maliban sa ilang eksepsyon. Kausapin ang abogado mo dahil teknikal ang panuntunang ito.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may inilabas na order sa kaso mo na sa tingin mo ay lubhang mali, mabilis ang orasan para sa remedyong ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.