Ito ang notaryadong salaysay na ginagawa ng nag-iisang tagapagmana para sabihing siya lang ang heir at sa kanya na ang buong estate. Puwede lang ito kung walang naiwang will, walang utang ang namatay, at talagang isa ka lang na tagapagmana. Kailangan pa rin ng publikasyon sa pahayagan nang tatlong sunod-sunod na linggo at ng bond kung may personal na ari-arian. May dalawang taong panahon kung kailan puwede itong hamunin.
Kapag isa ka lang na tagapagmana, hindi mo kailangang makipag-usap sa iba, hindi ka mangangailangan ng maraming pirma, at hindi mo kailangan ng deed of extrajudicial settlement. Ang gagamitin mo ay isang affidavit of self-adjudication — ikaw mismo ang nagpapahayag na sa iyo na ang buong estate.
Kailan Mo Ito Puwedeng Gamitin
- Walang naiwang huling habilin ang namatay — kung may will, probate ang daan;
- Walang naiwang utang, o kung mayroon, nabayaran na ito;
- Isa ka lang talagang tagapagmana — wala nang ibang nasa parehong antas o mas mataas kaysa sa iyo; at
- Nasa hustong gulang ka, o kung menor de edad, may guardian na kumakatawan sa iyo.
Ang panganib dito ay malaki: kung may nakalimutan o itinagong ibang heir, ang buong affidavit ay puwedeng buwagin at may pananagutan ka pa sa isang maling salaysay sa ilalim ng panunumpa.
Ang Publikasyon at ang Bond
Hindi ito nagiging basta pribadong dokumento. Iniaatas ng batas ang publikasyon sa pahayagan ng pangkalahatang sirkulasyon minsan sa isang linggo sa loob ng tatlong sunod-sunod na linggo. Ito ang abiso sa mundo na may ganitong nangyayari at may pagkakataon ang sinumang may claim na lumantad.
Kung may personal na ari-ariang kasama — pera, sasakyan, alahas, shares — kailangan ding maglagay ng bond na katumbas ng halaga nito, na mananatili sa loob ng dalawang taon.
Ang Dalawang Taon na Panahon
Sa loob ng dalawang taon mula sa settlement, ang sinumang naiwang heir o hindi nabayarang creditor ay maaaring lumantad at maghabol laban sa ari-arian. Ito ang dahilan kung bakit inaannotate sa titulo ang katotohanang nagmula ito sa isang self-adjudication — babala ito sa sinumang bibili.
Pagkalipas ng dalawang taon, mas ligtas na ang titulo, pero hindi ito ganap na kalasag laban sa isang tunay na heir na hindi nabigyan ng abiso.
Paano Mo Masisiguro na Ikaw Lang Talaga
Ito ang pinakadelikadong pagpapalagay sa buong dokumento, at sulit ang oras na gugugulin mo rito. Ang karaniwang pagsusuri:
- Kumuha ng CENOMAR ng namatay para makita kung may naitalang kasal;
- Suriin kung may naunang kasal at kung may anak doon;
- Alamin kung buhay pa ang mga magulang ng namatay — sila ay tagapagmana kapag walang anak;
- Magtanong sa mga kamag-anak sa probinsya, hindi lang sa mga malapit sa iyo; at
- Isaalang-alang ang posibilidad ng anak sa labas, na madalas hindi alam ng ibang pamilya.
Kapag may kahit maliit na duda, huwag gawin ang self-adjudication. Ang tamang dokumento ay isang deed of extrajudicial settlement na kasama ang lahat — mas mahaba lang nang kaunti, pero hindi ito bumabagsak.
Praktikal na Payo
- Kumuha ng CENOMAR ng namatay para maipakitang wala siyang asawa, at magsuri kung may anak sa labas;
- Itago ang buong pahina ng pahayagan at ang affidavit of publication — hihingin ito ng Registry of Deeds;
- Huwag ibenta agad ang ari-arian sa loob ng dalawang taon — mahihirapan kang makahanap ng bibili at ng bangkong tatanggap nito;
- Kung may kahit maliit na duda na may ibang heir, huwag gawin ito — mas mura ang tamang settlement kaysa sa kasong mapapasok mo.
Frequently Asked Questions
Kailangan pa ba ng publikasyon kung ako lang naman ang heir? Oo. Iniaatas ito ng batas anuman ang bilang ng heirs. Hihingin ng Registry of Deeds ang patunay ng publikasyon bago nila ilipat ang titulo.
Puwede ba itong gawin kung may utang ang namatay? Hindi dapat. Ang self-adjudication ay para sa estate na walang utang. Kung may utang, dapat itong bayaran muna o dumaan sa tamang settlement kung saan maihahain ang mga claim.
Ano ang mangyayari kung lumitaw ang ibang heir? Puwede niyang habulin ang kanyang parte sa loob ng itinakdang panahon, at puwedeng ipawalang-bisa ang affidavit. Kung sadyang itinago mo siya, may karagdagan pang pananagutan.
Magkano ang bond na kailangan? Katumbas ng halaga ng personal na ari-ariang kasama sa settlement. Kung purong lupa at bahay lang ang estate, karaniwang hindi na ito hinihingi.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung ikaw lang ang naiwang tagapagmana, matutulungan ka naming ihanda ang affidavit at ang buong paglilipat ng titulo. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.