Ang advance directive ay nakasulat mong pahayag, ginawa habang malinaw pa ang iyong isip, kung paano mo gustong gamutin kapag dumating ang panahong hindi ka na makapagdesisyon. Kinikilala ito ng RA 11036 para sa mental health, kasama ang pagtatalaga mo ng iyong sariling supporter o legal representative. Hindi ito garantiya na masusunod ang lahat ng gusto mo — may mga limitasyon kapag may agarang panganib — pero ito ang pinakamalakas na paraan para masabi mo ang iyong kagustuhan nang maaga.
Ang karaniwang tanong ng pamilya: sino ang magdedesisyon kapag hindi na kaya ng pasyente? Ang mas magandang tanong: ano ang sinabi ng pasyente noong kaya pa niya? Doon pumapasok ang advance directive.
Ano ang Kinikilala ng Batas
Ang RA 11036 ay may dalawang mahalagang konsepto:
- Advance directive — ang nakasulat mong pahayag ng kagustuhan sa paggamot, kasama ang mga gamot o pamamaraang ayaw mo;
- Supported decision-making — ang pagtatalaga mo ng taong tutulong sa iyo na maunawaan at maipahayag ang iyong desisyon, sa halip na basta ipasa ang desisyon sa iba; at
- Legal representative — ang taong kikilos para sa iyo kung wala ka nang kakayahan, na dapat sumunod sa iyong naunang ipinahayag na kagustuhan.
Paano Ito Gawin
Walang mahigpit na anyo, pero simple ang praktikal na paraan. Isulat ito habang malinaw ang isip: ilagay ang buong pangalan, petsa, ang pasilidad o doktor na gusto mo, ang paggamot na tinatanggap at tinatanggihan mo, at ang pangalan at contact ng taong itinatalaga mong kakatawan sa iyo. Pirmahan ito sa harap ng dalawang saksi. Ang pagpapa-notaryo ay hindi laging kinakailangan pero malaki ang naitutulong nito kapag pinagtatalunan ang pagkakakilanlan o petsa.
Ang Totoong Limitasyon
Maging tapat tayo: sa kasalukuyan ay wala pang pangkalahatang batas sa Pilipinas na nagtatakda ng detalyadong pamamaraan para sa lahat ng uri ng advance medical directive, tulad ng nasa ibang bansa. Sa larangan ng mental health, may batayan ito sa RA 11036. Sa labas nito, ang bigat ng iyong nakasulat na kagustuhan ay malaki bilang ebidensya ng iyong intensyon, pero maaaring hindi ito awtomatikong masunod ng lahat ng ospital, lalo na sa emergency.
Praktikal na Payo
- Bigyan ng kopya ang iyong doktor, ang pasilidad, at ang taong itinalaga mo;
- Ilagay ang petsa at i-update ito paminsan-minsan;
- Pag-usapan ito nang harapan sa pamilya para walang gulat sa krisis; at
- Huwag itago sa safety deposit box na walang makakabukas kapag kailangan.
Frequently Asked Questions
Kailangan bang notaryado ang advance directive? Hindi laging kinakailangan, pero malaking tulong ang notaryo kapag pinagtatalunan ang petsa o ang pagkakakilanlan ng pumirma. Ang mahalaga ay malinaw itong nakasulat, may petsa, at may saksi.
Puwede ko bang baguhin ang advance directive ko? Oo. Habang may kakayahan ka pang magdesisyon, maaari mo itong baguhin o bawiin anumang oras. Mainam na isulat ang bagong bersyon at ipaalam sa lahat ng may hawak ng lumang kopya.
Masusunod ba ito ng ospital sa emergency? Hindi laging awtomatiko. Sa emergency, ang unang tugon ng mga health worker ay iligtas ang buhay. Malakas na ebidensya ng iyong kagustuhan ang advance directive, pero hindi ito garantiya sa lahat ng sitwasyon.
Sino ang dapat kong italaga bilang kinatawan? Ang taong nakakaunawa sa iyong pananaw at handang tumayo para sa iyo kahit salungat sa gusto ng ibang kamag-anak. Mahalagang pumayag muna siya at may kopya siya ng dokumento.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung nais mong ihanda nang maaga ang iyong kagustuhan sa paggamot, matutulungan ka naming isulat ito nang malinaw at may saksi. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.