Ang pambansang batas ang masusunod. Ang kapangyarihan ng LGU na gumawa ng ordinansa ay galing sa batas mismo — sa Local Government Code (RA 7160) — kaya hindi puwedeng lumampas o sumalungat ang ordinansa sa Konstitusyon at sa mga batas ng Kongreso. Kapag pinagtatalunan ito, ang korte ang nagpapasya, at tinitingnan nito kung ang ordinansa ay nasa loob ng kapangyarihan ng LGU, hindi salungat sa batas, hindi mapang-api o diskriminatoryo, at makatuwiran ang paraan sa hangaring nais nitong makamit.
May ordinansa sa inyong lungsod na tila kabaligtaran ng alam mong batas. Sino ang tama? Ang sagot ay may kaayusan — may hagdanan ang batas, at may lugar ang ordinansa doon.
Ang Hagdanan ng Batas
- Konstitusyon — ang pinakamataas; lahat ay dapat sumunod dito;
- Batas ng Kongreso — pambansang saklaw, at hindi ito puwedeng baliin ng lokal na panuntunan;
- Ordinansa ng lalawigan, lungsod, o bayan — may bisa sa saklaw nila, basta hindi salungat sa itaas; at
- Ordinansa ng barangay — ang pinakamababa, at dumadaan pa sa review ng sanggunian ng lungsod o bayan.
Ano ang Sinusuri ng Korte
May mga tanong na paulit-ulit ginagamit sa pagsuri ng bisa ng ordinansa.
- Nasa loob ba ito ng kapangyarihan ng LGU na ipinagkaloob ng batas;
- Salungat ba ito sa Konstitusyon o sa isang batas ng Kongreso;
- Mapang-api o hindi makatarungan ba ang epekto nito;
- Diskriminatoryo ba — pinipili lang ba nito ang ilan nang walang makatuwirang batayan; at
- Ginagawa ba nitong ipinagbabawal ang isang gawaing pinapayagan ng batas, sa halip na regulahin lang ito.
Kung mabigo ang ordinansa sa alinman sa mga tanong na ito, puwede itong ipawalang-bisa ng korte, sa kabuuan o sa bahagi lang.
Paano Ito Kuwestiyunin
- Sa antas ng LGU — magsulat sa sanggunian at hilinging amyendahan o ipawalang-bisa ito;
- Sa DILG — puwedeng suriin ang ordinansang salungat sa batas at magbigay ng opinyon;
- Sa korte — maghain ng aksiyon para sa deklarasyong walang bisa ang ordinansa; at
- Bilang depensa — kung kinasuhan ka na, puwede mong kuwestiyunin ang bisa ng ordinansa mismo sa mismong kaso.
Praktikal na Payo
- Kumuha ng kopya ng ordinansa at ng batas na sinasabi mong sinasalungat nito;
- Ituro ang partikular na probisyon — hindi sapat ang pangkalahatang "labag ito sa batas";
- Kung maraming apektado, mas malakas ang sama-samang hakbang;
- Magpakonsulta bago ka lumabag sa ordinansa bilang pagsubok — may panganib doon.
Frequently Asked Questions
Puwede bang mas mahigpit ang ordinansa kaysa pambansang batas? Puwede kung ang batas mismo ang nagpapahintulot ng lokal na regulasyon at hindi nito kinukontra ang layunin ng pambansang batas. Ang susi ay hindi ito dapat sumalungat.
Sino ang nagdedesisyon kung walang bisa ang ordinansa? Ang korte ang huling nagpapasya. May papel din ang sanggunian ng lungsod o bayan sa review ng ordinansa ng barangay at ang DILG sa pagsuri at pagbibigay ng opinyon.
Puwede ba akong hindi sumunod sa ordinansang mali sa tingin ko? Delikado iyon. Habang hindi pa ipinapawalang-bisa, itinuturing itong may bisa. Mas ligtas ang pagkuwestiyon sa tamang paraan kaysa sadyang lumabag.
Saan ako magsisimula kung salungat ang ordinansa sa batas? Kumuha ng kopya ng dalawa, ituro ang partikular na salungatan, magsulat sa sanggunian at sa DILG, at kumonsulta sa abogado kung kailangang dalhin sa korte.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may ordinansang nakakaapekto sa iyo na sa tingin mo ay salungat sa batas, matutulungan ka naming suriin ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.