Sa justifying circumstances, gaya ng self-defense, ang ginawa ay itinuturing na naaayon sa batas — walang krimen, walang criminal liability, at sa pangkalahatan ay walang civil liability. Sa exempting circumstances, gaya ng insanity o ng menor de edad, may krimen na naganap pero ang gumawa ang hindi pinapanagot dahil sa kanyang kalagayan — ligtas siya sa parusa, pero karaniwang nananatili ang civil liability sa biktima.
Parehong hindi nakukulong ang taong may justifying at may exempting circumstance — kaya madalas silang pinagbabaliktad. Pero magkaibang-magkaiba ang logic ng dalawa, at may praktikal na epekto ang pagkakaibang iyon, lalo na sa danyos.
Justifying: Walang Krimen
Sa justifying circumstances ng Artikulo 11 ng Revised Penal Code, sinasabi ng batas na tama o naaayon sa batas ang mismong ginawa. Kaya walang krimen na pinag-uusapan, at ang gumawa ay hindi kriminal na mananagot. Mga halimbawa:
- Self-defense, defense of relative, at defense of stranger;
- Fulfillment of duty — ang wastong pagganap ng tungkulin o lawful exercise ng karapatan; at
- Obedience sa lawful order ng nakatataas para sa isang lehitimong layunin.
Dahil walang krimen, sa pangkalahatan ay walang civil liability — may pambihirang kataliwasan gaya ng state of necessity, kung saan ang nakinabang ang nagbabayad ng pinsala.
Exempting: May Krimen, Pero Hindi Pinapanagot ang Tao
Sa exempting circumstances ng Artikulo 12, mali pa rin ang ginawa — may krimen — pero ang gumawa ay hindi pinapanagot dahil kulang siya sa kusa, kaalaman, o kalayaan. Mga halimbawa:
- Insanity o imbecility — wala sa katinuan sa mismong sandali ng gawa;
- Minority — ang batang wala pang labinlimang taon ay exempt, at ang labinlima hanggang wala pang labingwalo ay exempt din maliban kung kumilos nang may discernment, sa ilalim ng RA 9344;
- Accident — pinsalang nangyari sa gitna ng lawful act na ginagawa nang may ingat, nang walang kasalanan o intensyon; at
- Irresistible force at uncontrollable fear — napilitan dahil sa puwersa o takot na hindi kayang labanan.
Ang mahalagang buntot: dahil may krimen pa rin, karaniwang nananatili ang civil liability — ang biktima ay may masisingil pa ring danyos, na maaaring kunin sa ari-arian ng exempt na tao o ng mga taong may pananagutan sa kanya.
Bakit Mahalaga ang Pagkakaiba
Sa depensa ng isang akusado, ang pagpili ng tamang teorya ay estratehiya: ang justifying ay umaamin sa gawa pero iginigiit na tama ito; ang exempting ay umaamin din pero itinuturo ang kalagayan ng gumawa. Magkaiba ang mga elementong papatunayan, magkaiba ang ebidensyang kailangan, at magkaiba ang aabuting resulta sa danyos. Iba rin ang mga ito sa mitigating circumstances, na nagpapagaan lamang ng parusa pero hindi nag-aalis ng pananagutan — tatlong magkakaibang baitang na hindi dapat pinagpapalit-palit.
Frequently Asked Questions
Ano ang pinakapayak na pagkakaiba ng justifying at exempting? Sa justifying, tama ang ginawa kaya walang krimen. Sa exempting, mali ang ginawa at may krimen, pero ang gumawa ay hindi pinapanagot dahil sa kanyang kalagayan, gaya ng kabataan o kawalan ng katinuan.
May civil liability ba sa justifying circumstances? Sa pangkalahatan, wala, dahil walang krimen na naganap. Ang kilalang kataliwasan ay ang state of necessity, kung saan ang mga nakinabang sa pag-iwas ng pinsala ang nagbabayad.
May civil liability ba sa exempting circumstances? Karaniwan, oo. Dahil may krimen pa ring naganap, ang biktima ay may masisingil na danyos, na maaaring manggaling sa ari-arian ng exempt na tao o sa mga taong responsable sa kanya.
Exempt ba sa kaso ang menor de edad? Ang wala pang labinlimang taon ay exempt sa criminal liability. Ang labinlima hanggang wala pang labingwalo ay exempt din maliban kung napatunayang kumilos nang may discernment, at dadaan sila sa juvenile justice system sa ilalim ng RA 9344.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung kayo o ang inyong kaanak ay nahaharap sa kasong kriminal at sa tingin ninyo ay may depensang ganito, nandito ang aming firm. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.